زکات علم انتشارآن است

      

 تاریخچه مصاحبه درایران                                  

درسال 1820روزنامه لندن مورنینگ به تقلیدازنقد سئوال وجوابهای دادگاه هاکه درروزهای یکشنبه درروزنامه های انگلیس چاپ می شدخودنمائی کرد.این مطالب آنچنان مورداستقبال خواننده گان قرارگرفت که ظرف مدت چندهفته تیراژ این روزنامه هابه سه برابررسید .

    اولین مصاحبه خبری نیزدرشانزده آوریل 1836درروزنامه نیویورک امریکابه چاپ رسید مصاحبه گر یکی ازروزنامه نگاران برجسته آن دوران بودومصاحبه شونده فردی بودکه جسدمقتولی راکشف کرده بودوبه اینصورت مصاحبه به مطبوعات راه یافت به اینصورت روزنامه نیویورک درواقع ازبنیانگذاران روزنامه نگاری جدیدشد. درایران نیزاستفاده ازمصاحبه برای کارروزنامه نگاری باتاخیری طولانی تری همراه بوده است .پنجمین روزنامه ایرانی روزنامه شرف است که در سال 1300هجری قمری باشرح حال ناصرالدین شاه ومظفرالدین میرزا ولیعهدچاپ شد مطالب مربوط به شرح حال وسبک نگارش آن حاکی ازآن است که این شرح حال هاحاصل گفتگوئی میان نویسنده وصاحبان بیوگرافی است که احتمالا می توانندسایه ای ازنخستین مصاحبه های خبری درایران محسوب شود.

قابل ذکراست اولین مصاحبه به شیوه امروزی دراولین شماره روزنامه اطلاعات درسال 1350به بعددیده می شود ومصاحبه هائی با وزراء وشخصیتهای دربار وسیاسی انجام شده است .

تعاریفی ازمصاحبه :

مصاحبه رامی توان یک نوع ارتباط شخصی دوجانبه دانست که به منظوربدست آوردن اطلاعات واخبار برقرارمی شودوبه وسیله آن عقایدمختلف ازمردم عادی گرفته تا افرادسرشناس واطلاعاتی که دارند در اختیارخواننده گان , شنونده گان وبیننده گان وسائل ارتباط جمعی قرارمی گیرند.

مصاحبه نوعی ارتباط فکری عقیدتی واطلاعاتی است که بین مصاحبه شونده ومخاطبان ازطریق یک واسطه یاارتباط دهنده که همان خبرنگاریامصاحبه کننده است برقرارمی شود.

اهمیت مصاحبه درمیان انواع خبرها:

مصاحبه ازجهات مختلف برای استفاده کننده گان وسائل ارتباط جمعی بسیارجالب است :

اول اینکه :گفته های مصاحبه شونده داستان خبررازنده ترجلوه گر می سازدچنین به نظرمی رسدکه شخص طرف مصاحبه به سئوال تک تک خواننده گان یاشنونده گان یابیننده گان جواب می دهند وباآنهامذاکره مستقیم می کنند.شرح محیطی که مصاحبه شونده درآن قرارگرفته وتوصیف وضع شخصی اواین احساس رابوجود می آوردکه خواننده یاشنونده در آنجا حضور دارندواورادرهنگام صحبت مشاهده می کننددرتلویزیون این امرکاملا واقعیت پیدامی کندوبیننده شخص طرف مصاحبه راعیناً می بیند وبرای آنکه مصاحبه کاملاطبیعی جلوه کندکوشش می کندمصاحبه رادرمحل کارشخص انجام دهدوهمه محیط را در معرض دیدبیننده گان قراردهد.

دوم اینکه : وقایعی که اززبان یک شخصیت معتبرومعروف بیان می شودهمچنین توضیحات , نظریات وعقایدش بیشترین تاثیررابرروی مخاطب قرارمی دهداکتشافات , اختراعات روش های جدیددرعلوم وفنون برنامه های تازه وهمه اقداماتی که باموفقیت همراه بودیابنحوی دراجتماع ایجادسروصداکرده است درصورتی که اززبان عاملان ومباشران آنهاباشدبسیارجالب است .

سوم اینکه : مصاحبه درهرحال برای خواننده گان وشنونده گان مفیدوموثراست خواننده این گفتگوبرای مطلع کردن آنان ازیک واقعه ویا دادن اطلاعات تکمیلی درباره آن واقعه خواه برای آشناکردن آنهابایک شخص ویابرای سرگرم کردن آنهاصورت گرفته باشد.بنابراین مصاحبه ازانواع راههائی است که همیشه مطلوب وموردنیازمردم است .

آماده کردن مصاحبه شامل مراحل زیراست :            

1-گرفتن وعده مصاحبه :

هرگاه خبرنگارموضوع جالبی راپیداکردکه برای آگاهی ازآن به کمک یک شخصیت مالی وبین المللی نیازمندبودودروهله اول بایددرفکرگرفتن وعده مصاحبه باشد.

گرچه بسیاری ازشخصیتهاآماده هستندتابانماینده گان مطبوعات ورسانه هابه بحث وگفتگوبپردازنداماگروه دیگری نیزهستندکه به جهات مختلف ازاین کارفرارمی کنندویابه آسانی تن به مصاحبه نمی دهند.

درمصاحبه خیرنگاربایدعلاوه برلحن متین ومودبانه وانتخاب کلمات مناسب سئوال خودراطوری مطرح سازدکه جواب منفی نباشدمثلاً درموقع درخواست ملاقات برای مصاحبه گفته نشود(آیامیل ندارید...........

چون سئوال بطورمنفی مطرح شده است پاسخ آن نیزدربسیاری ازاوقات نیزمنفی است.

 سئوال بایدطوری مطرح شودکه طرف خواه ناخواه به دادن جواب مثبت کشیده شودمثلاً خبرنگارمی توانداینطوردرخواست مصاحبه کنده مثال :

سلام من خبرنگارصداوسیماهستم , بیننده گان خیلی علاقه مندهستندکه نظرشمارادرموردفلان موضوع بدانندخواهشمندم وقتی راکه برایتان مناسب است تعیین کنیدتابرای مصاحبه مزاحم شوم

-2تعیین موضوع :

 موضوع مصاحبه راباشناخت خبرنگاربایددقیقابدانددنیال چه مطلبی است وازطرف مصاحبه گرچه انتظاری دارداگرمصاحبه کننده ازقبل نداندکه چه چیزی موردنظراست ودرموقع مصاحبه این ناآگاهی وابهامی راکه درمغزاووجودداردبا طرف مصاحبه بنماید.قطعاً درکارخودتوفیق نخواهدداشت واطلاعاتی راکه بدست خواهدآورداطلاعاتی کلی مبهم وبی ارزش خواهدبود

-3مطالعه قبلی

موضوع : خبرنگاربایددرموردموضوعی که خیال مصاحبه داردازپیش مطالعه کافی بکنداین مطالعه اگردرموردواقعه یاعملی است که مصاحبه شونده ازان آگاهی کافی داردبسیارآسان است وکافی است به سوابق واقعه یاعمل درروزنامه هایاپرونده آن مراجعه شودتااطلاعات مقدماتی لازم بدست آید.امااگرمنظورازمصاحبه جلب نظرات است وعقایدیک شخص درباره موضوع معینی است کارمطالعه دشوارتراست دراین امر نه تنها باید به سوابق امردرروزنامه هااسنادومدارک وکتابهای موجودمراجعه کرد بلکه باید از افکاروعقایدصاحب نظران دیگرنیزاطلاع حاصل کردتامصاحبه به نحومطلوب برگزارشودهرگاه مصاحبه بامطالعه قبلی صورت بگیردواین احساس درمصاحبه شونده بوجودآیدکه خبرنگارفردمطلعی است وحتی دربعضی اززمینه هاازخوداونیزاطلاعات بیشتری دارددراین صورت وی به سخن گفتن تحریک وتشویق می شودوآنچه راکه درمواقع عادی ویامصاحبه کننده گان سخن گفتن عادی حاضربه گفتن نیست باتوضیح وتفسیرمطلوب بیان می کند

-4طرح سئوالات

برای آنکه موضوع مصاحبه کاملاً روشن شودبهتراست روزنامه نگاریاخبرنگارازپیش سئوالات خودرابطوردقیق تهیه کندالبته هرمصاحبه ممکن است به فراخورجوابهائی که داده می شودسئوالات تازه ای مطرح شودولی برای اینکه دامنه سئوالات که به مقتضای مصاحبه پیش می آیدقبلاً درباره آنهابه اندازه کافی نیاندیشید.

کم می شودولی می توانددرموقع طرح سئوالات اولیه پاسخ هاائی راهم که ازطرف مقابل انتظارمی روددرنظرآوردوازهمان زمان سئوالاتی راکه باتوجه به این جوابهالازم است آماده نماید

     سئوالاتی  که مطرح می کنیدبه دودسته تقسیم می شود

1سئوالات کلی

-2سئوالات  جزئی

ویژگیهای سئوالات کلی چیست ؟

-1سئوالات کلی جوا ب کلی به دنبال دارد

-2پاسخ کلی سبب طولانی بودن مصاحبه می شود

-3سئوالات کلی احتمالامنتهی به حجم زیاداطلاعات می شودکه اطلاعات مهم درآن جای می گیرد

-4سئوالات کلی فرمان وکنترل مصاحبه رابه مصاحبه شونده می دهد,تامصاحبه کننده

-5طرح سئوال کلی احتمالامحیط مصاحبه راگرم وصمیمانه ترمی کند

ویژگیهای سئوال های جزئی :

1-مصاحبه شونده مجبورمی شودمستقیمابه سئوال وجواب , به طوردقیق جواب دهد

2- ممکن است اطلاعات مهم درسئوالات جزئی گفته نشودومصاحبه شونده درهمان محدوده به سئوال پاسخ دهد

3 -سئوال جزئی کنترل مصاحبه رادراختیارمصاحبه کننده قرارمی دهد,تامصاحبه شونده

4-درمصاحبه باسئوال جزئی جریان مصاحبه سردتر وغیرصمیمانه تراست بنابراین خبرنگاربایستی برای دستیـابی به اطلاعات کامل باتوجه به شخصیت مصاحبه شونده (کم حرف است یاپرحرف )بایدازهردودسته سئوال کندمصاحبه کننده بایدمصاحبه شونده رابه پاسخگوئی تشویق کندنه اینکه مانندیک بازرس عمل کندواورابه مصاحبه دلسردکند.

توصیه می شودکه هنگام سئوالات به روندمصاحبه فکرنکنید ,به اینکه چقدروقت داریدوچندسئوال می توانید بپرسید فکرنکنید, بلکه بیشتربه موضوع بپردازید

صراحت پرسش ها:

پرسش های خبرنگاربایدصریح وروشن باشداگرسئوالات وی مبهم نارساوتاریک باشدمصاحبه شونده هم درهمان حدودپاسخ خواهددادبرعکس هرچه سئوال ساده تروروشن ترباشدامکان فرار از دادن پاسخ صحیح وقاطع دشواراست ومصاحبه شونده ناچارمی شودبه آن جواب روشن دهد

تنظیم پرسش ها: مصاحبه کننده بایدبرای پرسش هائی که می کندیک نظم منطقی به وجودآوردیعنی باتوجه به هدف , سئوالات خودرابه نحوی تنظیم ومطرح کندکه همه آنهایاهرگروه ازسئوال هاطرف مصاحبه رابسوی هدفی که تعیین شده هدایت نماید.

بدیهی است که نظم پرسش هابایدباتوجه به پاسخ های احتمالی باشد,که هنگام گفتگوداده می شود,امانباید ازنظردور  داشت که تهیه یک پرسش نامه قبلی ودرصورت مختصربودن سئوال هائی بطورذهنی مانع ازاین نخواهدبودکه روزنامه نگارویا خبرنگاردرصورت پیش آمدن موضوعات تازه درضمن مصاحبه کننده بتوانددرباره آن موضوعات توضیحات بخواهد.

نکته ای که توجه به آن ضروری است این است که مصاحبه کننده قبل ازانجام مصاحبه سئوالات را الک کندوسئوالات مهم رامطرح کندضمناً مصاحبه کننده بایدبتواندازحافظه قوی خودکمک بگیردوسئوالات راحفظ کنداگربه حافظه خود مطمئن نیستیدمضامین سئوالات رابرروی کاغذکوچکی نوشته وهمراه خودداشته باشید.

اداره مصاحبه :

الف : شروع غیرمستقیم

اغلب مصاحبات ایجاب می کندکه به طورغیرمستقیم شروع شودیعنی مصاحبه کننده پیش ازطرح مطالب خود,سخنانی بگویدکه ازنظرآداب ومعاشرت پسندیده است ولازم است مصاحبه باسخنان گرم وصمیمانه آغازشودبه طوری که رابطه عاطفی ودوستانه برای یک گفتگوصمیمی ایجادشود.

ب : دقت درطرزصحبت :رفتار, متین بودن طرح سئوالات عمقی ,اطلاع کافی درباره شخصیت مصاحبه شونده واحاطه خیرنگاربه موضوع موردمصاحبه طرف رابه احترام گذاشتن ودادن جوابهای صحیح وکافی وامی داردوبرعکس بدصحبت کردن,بی جاسخن گفتن وبی اطلاعی ازموضوع سبب می شودتاطرف مصاحبه کننده بی اعتناء وبی میل شودوازدادن جواب های کامل تفره رود.

پ : جلب اعتمادطرف مصاحبه  : خبرنگاربایدبااشخاصی که به مناسبتی شغل ومقام شان طرف مراجعه است طرح دوستی بریزدو اطمینان اوراجلب کنددراینصورت می تواندازبسیاری ازاخبارمطلع شود.

برای اینکه ازطرف مصاحبه شونده جلب اعتمادشودلازم است که خبرنگارخودرامحرم اسرارقراردهدودرمواقعی که انتشار خبری به زیان طرف باشدازپخش آن خودداری کند

دراینجاخبرنگاربادواصل متمایزروبرواست :

ت:1- به دست آوردن اخباروانتشارآن 2-حفظ اسرارمنبع خبریعنی منتشر نکردن آن خبر

البته بایدتوجه داشت که که مواردعدم انتشاراخبارخیلی محدوداست وخبرنگاران دراین مواردغالباخبررابدون ذکرمنبع منتشرمی کند

ث : توجه به سخنان مصاحبه شونده ویادداشت برداری : برای جلب اشتیاق وعلاقه مصاحبه شونده خبرنگارباید بدقت به سخنان اوگوش دهدونبایدطوری رفتارکنندکه نشان دهدسخنان طرف بی ارزش یاکم ارزش است بایدسعی کندکه درطول مصاحبه ازتمام حرفهای اویادداشت برداری کندچون موجب خشنودی مصاحبه شونده است .

ج:: مبارزه باسکوت مصاحبه شونده : ازدوراه می توان به این سکوت غلبه کرد.

چ :تحریک خفیف مصاحبه شونده به شیوه های گوناگون : یکی ازمحرکهابیان شایعاتی درحوزه فعالیت مصاحبه شونده است مسئولان همیشه درمقابل این شایعات واکنش نشان می دهندبنابراین بابیان این جمله که سکوت شمامی تواندبه شایعات بیشتری دامن بزندمی تواندسکوت مصاحبه شونده رابشکند

ح : تحریک شدید:مصاحبه شونده درمواقع ضروری : یک نوع ازاین تحریکها این است که اگربه سئوالات من پاسخ ندهید آن راپخش خواهم کردیا در روزنامه خواهم نوشت یااینکه می توانیم باطرح سئوال رک وصریح مصاحبه شونده رابه دفاع از خود وادارکنیم که درزمان عصبانیت به احتمال زیادمصاحبه شونده مطالبی رامطرح خواهدکرد.

بطورکلی عواملی باعث می شودمصاحبه شونده ازدادن پاسخ به سئوال هاتفره بروداین عوامل به این شرح است :

الف :مصاحبه شونده تصورمی کندحرف تازه ای برای گفتن ندارد

ب :مصاحبه شونده حرف تازه ای دارداماتصورمی کندحرف محرمانه است وبایدساکت بماند

پ :محافظه کاری یاترس ازعواقب مصاحبه او را واداربه فرارازمصاحبه می کند

ت :مصاحبه شونده آنچه می داندمهم می پندارداماآنهارامطرح نمی کند

ث: مصاحبه شونده خسته وعصبی است ودرآن لحظه تمایلی به بحث وگفتگوندارد

خصوصیت وویژگیهای مصاحبه گر:   

1- داشتن ذوق واستعدادنویسندگی ونداشتن دشواری درانتخاب کلمات درساختن جمله ها

2- داشتن معلومات زیادبرای فضاسازی وشرح جزئیات بعضی مسائل

3- داشتن کنجکاوی وتیزبینی مصاحبه گریعنی یک مصاحبه گرنبایدازکناروسائل بی تفاوت بگذرداوبایدبتواندبابررسی دقیق زمینه رابرای فضاسازی فراهم کند

4- داشتن هوش بالای متوسط

5- توانائی جوشش باطبقات مختلف مردم

6- داشتن صبروحوصله زیاد: مصاحبه گربایدصبورباشدوقادرباشدزمانهای طولانی منتظرمصاحبه شونده باشد

7- داشتن توانائی جسمی وروانی

8- قدرت تفکرسریع یعنی مطرح کردن سئوال بهنگام . مصاحبه گربایدبتواندبهنگام مصاحبه سئوال وجوابهارادرذهن داشته تاازدوباره گوئی جلوگیری شود.

9- داشتن عشق وعلاقه به کارخبری

10- مومن به رعایت اصول اخلاقی وداشتن تقوا

11- نداشتن خودبینی ,غرور, تکبر, انزواجوئی , ساده لوحی , تعصب وتندخوئی

12- داشتن توانائی دربرقراری ارتباط

13- داشتن حافظه قوی تابتواندمطالب مهم وضروری راحفظ کند

انواع مصاحبه خبری

مصاحبه به چنددسته تقسیم می شود:

  1.  ازنظرنوع ارتباط
  2.  ازنظرهدف ارتباط
  3. ازنظرنقش مصاحبه کننده
  4.  ازنظروسیله نهائی پیام

ازنظرحلقه های ارتباطی :

-1مصاحبه فردی یک به یک یعنی مصاحبه کننده یک نفرومصاحبه شونده نیزیک نفراست

2-مصاحبه فردی یک به چندیعنی مصاحبه گریک نفرومصاحبه شونده گان بیش ازیک نفرهستند

3-مصاحبه گروهی چندبه یک یعنی مصاحبه کننده گان بیش ازیک نفرومصاحبه شونده یک نفر است مثل کنفرانس مطبوعاتی

-4مصاحبه گروهی چندبه چندیعنی مصاحبه کننده گان بیش ازیک نفرومصاحبه شونده نیزبیش ازیک نفر

ازنظرنوع ارتباط :

1-مصاحبه رو در رو(بدون واسطه )مصاحبه کننده بامصاحبه شونده گان درمقابل یکدیگرقرارگرفته وارتباط چهره به چهره انجام می دهد

2-مصاحبه باواسطه یعنی مصاحبه ای که بصورت چهره به چهره انجام نمی شودبلکه ازطریق یک وسیله ارتباطی مثل تلفن یاماهواره

ازنظرمحتوا :

1-   مصاحبه سطحی: مصاحبه ای است که درآن موضوعات متعددموردگفتگوقرارمی گیردبدون آنکه به عمق وریشه مطلب پرداخته شود

2-   مصاحبه عمقی : دراین گونه مصاحبه هاموضوعی خاص مطرح , ریشه یابی وجزئیات آن شکافته می شود

3-   مصاحبه چندموضوعی : مصاحبه ای است که درآن چندموضوع موردسئوال وجواب قرارمی گیرد

 ازنظرهدف ارتباط :

1-   مصاحبه هدایت شده (مصاحبه بسته )مصاحبه ای است که طی آن مصاحبه کننده ومصاحبه شونده درمحدوده ای بسته وازقبل به توافق می رسندکه فقط درباره موضوعات مشخص به صحبت بنشینند

2-   مصاحبه آزاد ( باز ): مصاحبه ای است که دست مصاحبه شونده بازاست تادرموردمسائل مختلف ودلخواه به صحبت بنشینند

ازنظرنقش مصاحبه کننده :

1-   مصاحبه به درخواست مصاحبه شونده صورت می گیرد:مصاحبه ای که تصمیم برگزاری آن ازسوی مصاحبه شونده اعلام ومصاحبه کننده آن رامی پذیرد

2-   مصاحبه به درخواست مصاحبه کننده : مصاحبه ای است که دعوت برای انجام آن ازسوی مصاحبه کننده انجام می شود

ازنظرمعنا:

1-   مصاحبه بدون مطالعه قبلی مصاحبه ای که مصاحبه کننده وبدلیل محدودیت زمان یادلایل دیگرنتوانسته راجع به مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه مطالعه وتحقیق کند

2-   مصاحبه بامطالعه قبلی مصاحبه ای است که درآن مصاحبه کننده توانسته درباره مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه قبلا تحقیق وبررسی نماید

ازنظروسیله نهائی پیام :

1-   مصاحبه برای انتشارازوسائل ارتباط جمعی نوشتاری مصاحبه ای است که حاصل آن بایدازطریق یک وسیله ارتباط جمعی نوشتاری مثل روزنامه , مجله منتشرشود

2-   مصاحبه برای انتشارازوسائل ارتباط جمعی شنیداری مثل رادیو, پادکست

3-   مصاحبه بوسیله وسائل ارتباط جمعی , دیداری شنیداری مثل تلویزیون , سینما وماهواره 

مصاحبه تلفنی :

   در مواردی ممکن است موضوع و محتوای مصاحبه و تعداد سوالات و همچنین کمی فرصت ایجاب می کند که بجای ملاقات مستقیم از یک واسطه مانند تلفن استفاده کنند استفاده از این روش در مصاحبه مزایا و معایبی دارد .

مزایای مصاحبه تلفنی :

1- صرفه جوئی در وقت : در شرایطی که خبرنگار زمان کافی در اختیار ندارد زمان در کارها ی خبری مهمترین و باارزش ترین مسئله ای است که خبرنگار باید به آن توجه کند.

2- کاهش هزینه ها : مصاحبه تلفنی به مقدار زیادی در هزینه های جاری مثل هزینه حمل و نقل, تصویر برداری، صدا برداری و هزینه عکس صرفه جوئی می کند.

3- نداشتن قطع و وصل های مصاحبه حضوری : مصاحبه های تلفنی مثل مصاحبه های حضوری قطع نمی شود در مصاحبه های معمولی ممکن است چندین بار باعث قطع و ادامه گفتگو و مصاحبه شود که این مسئله می تواند به سیر انجام یک مصاحبه خوب لطمه بزند و به مصاحبه شونده امکان تفره رفتن از پاسخ گوئی را بدهد.

4- آغاز سریع مصاحبه و ادامه بی وقفه آن : در مصاحبه رو در رو شروع سریع مصاحبه یک بی احترامی است و باید مقداری از زمان صرف گفتگو حاشیه ای شود اما در مصاحبه تلفنی شروع سریع یک حسن است.

5-  سرعت زیاد در ایجاد ارتباط : مصاحبه های تلفنی سرعت زیادی در ایجاد ارتباط دارد چیزی که در برقراری ارتباط های خبری بسیار حائز اهمیت است.

6-  ایجاد تماس با منابعی که به دلیل کمبود وقت امکان مصاحبه رو در رو نیست و یا اینکه مدت طولانی باید در انتظار باشد.

7-    مصاحبه تلفنی برای گرفتن پاسخهای کوتاه بهترین وسیله است.

8-    زمانی که خبرنگار برای یک گزارش خبری یا مقاله نیاز به برقراری تماس پاسخ خبری خود دارد.

معایب مصاحبه تلفنی :

1-    مصاحبه شونده این قدرت را دارد هر زمانی که مایل بود مصاحبه را قطع کند.

2-  مصاحبه کننده نباید به گونه ای سؤالات را طرح کند که که موجب ناراحتی مصاحبه شونده گردد به همین علت یک روحیه محافظه کاری بر مصاحبه کننده مسلط می شود.

3-    مصاحبه کننده کنترلی بر برگزاری مصاحبه ندارد.

4-    در مصاحبه های تلفنی ارتباط عاطفی برقرار نمی شود.

5-    از امکانات ارتباط غیر کلامی در مصاحبه های تلفنی استفاده نمی شود.

6-  مصاحبه تلفنی نمی تواند جایگزین مصاحبه های رو در رو شود و در مصاحبه های بسیار مهم و پیچیده (اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) کاربرد ندارد.

مصاحبه بدون مطالعه قبلی (مصاحبه احساسی هستند)

مطالعه وتحقیق درباره مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه دربرخی ازمصاحبه هاضرورت نداردومثلا وقتی بخواهیم مصاحبه ای بایک راننده تاکسی درباره شغل , تجربه وخاطرات خوش وناخوش مسائل ومشکلات اوداشته باشیم ودرمجموع هدف شمااین باشدکه قضیه رابیشتراحساسی نگاه کنیم تاادراکی .

کافی است به تکنیک مصاحبه بایک فردمعمولی آشناباشیم ومصاحبه ای موفق انجام دهیم درواقع دراین موردشمادارای انبوهی ازاطلاعات قبلی هستیدولی این اطلاعات راازآرشیوشخصی همچون دیده هاشنیده هاوتجربه هائی که طی سالهائی که ازتاکسی استفاده می کردیدبدست آورده اید.

ازسوی دیگرممکن است درشرایط اقتصادی یاسیاسی خاص بطوراتفاقی بامسئولی برخوردکرده وبه هرطریق باامکان یک مصاحبه مواجه شویددراینجاضمن آنکه تحقیق ومطالعه قبل بسیارضروری است انجام آن بدلیل نداشتن وقت ممکن نیست دراین نوع مواقع بااتکاازشش عنصرخبرمی توان مصاحبه راپیش برد.

  1.  چه کسی
  2.  چه موقع
  3.  چه چیزی
  4.  کجا
  5.  چرا
  6.  چگونه

دربرخی ازمواقع ممکن است موضوع مصاحبه بدون مطالعه قبلی مربوط به طرح های عمرانی یاعملیات پروژه های صنعتی باشددراینگونه مواردازفرمول آرمه استفاده می کنیم .

آرمه مخفف کلمات:    آ=آغازطرح   ر=راه حل   م= موانع     ه= هدف

حرف الف ازکلمه آرمه نشانگرآغازعملیات واجرای طرح است

حرف ر ازکلمه آرمه نشانگرراه یاروش اجرای طرح است

حرف م ازکلمه آرمه نشانگرموانع ومشکلاتی که دراجرای طرح وجوددارد

حرف ه ازکلمه آرمه نشانگرهدف هائی که درطرح موردنظراست وسئوال وجواب هابراین اساس پایه ریزی می شود

مقابله باپارازیت درارتباط :

اصطلاح پارازیت یا اختلال در فراگرد ارتباط.سالهاموردتوجه متخصصان ارتباط قرارگرفته است پارازیت مجموعه ای است که برفراگردارتباط تاثیرمنفی می گذاردپیش ازآنکه شمابامصاحبه شونده شروع به صحبت کنیدمصاحبه شونده یک سری پیامهای غیرکلامی راازسوی شمادریافت می کندحتی حاضرشدن به موقع درایجادتصویرذهنی ازشمادرمصاحبه شونده موثراست.

یک مصاحبه کننده بایددرتمام مدت کارمراقب گذشت زمان باشددرحالی که مصاحبه کننده کافی دیده شده اندکه حتی همراه خودساعتی نداشتند.

وضع ظاهری , نوع لباس , نحوه ایستادن  فاصله ای که بامصاحبه شونده می گیرندومثال هائی ازاین دست که اگربه آنهاتوجه نشودمی تواند ایجادنوعی اختلال نماید.

مصاحبه کننده ای که می خواهدجریان مصاحبه راآغازوبه پایان رسانداگربه مجموع توصیه هائی که گفته شدعمل کندومصاحبه شونده رابنحوی بشناسدازآرشیوها اطلاعاتی کافی درموردموضوع مصاحبه کسب کرده باشد.سئوالات خودرابه بهترین نحوممکن تنظیم ودرحافظه خودضبط کرده باشداحتمالا ازموفقیت برخوردارخواهدبود.

نیازی به توضیح بیشتر نیست که مصاحبه کننده بتدریج باکسب تجربه بهترین استفاده راخواهدکردوبسیاری ازاین نوع مشکلات به راحتی رفع خواهدشد.

پارازیتهارامی توان به دودسته تقسیم کرد :

1-    پارازیتهائی که منبع اصلی آن رابایددرمصاحبه شونده جستجوکرد.

2-    پارازیتهائی که عامل اصلی آن عملکردمصاحبه کننده است

برخی ازاین پارازیتهاکه عامل آن بیشتردرمصاحبه شونده دیده می شودغیرارادی است مثل بی حوصلگی وعدم تمرکزیاساکت وکم حرف بودن .

برخی ازآنهارانیزبایدناشی ازعملکردمصاحبه شونده دانست مانند نگرش منفی درباره وسائل ارتباط جمعی ویااین تصورکه اوچیزی جداازنماینده مردم است ویاحتی ایجاداختلال وپارازیت دراطلاعات ارسالی به منظورسوق دادن مصاحبه به یک ابزارتبلیغاتی .

پارازیتهائی که منبع آنهابیشترمربوط به مصاحبه شونده است

1-   بی حوصلگی وعدم تمرکزمصاحبه شونده

این بی حوصلگی وعدم تمرکز می تواندناشی ازکثرت کار,گرفتاری ویاتنش هائی ناشی ازبرخوردیایک واقعه نامطلوب باشد

جزئیات این عکس العمل هاراه حل های مختلفی است که برای حذف یک عامل پارازیتی درارتباط به کارمی رودویژگی چنین پارازیتی درکارمصاحبه خبری راه حل های ویژه ای داردمی توان همین موضوع کسالت وبی حوصلگی راموردصحبت قراردادبامی توان ازابتدابه موضوعی که موردمطالعه قبلی وی قرارگرفته وموردعلاقه وتوجه اوست اشاره وصحبت رادرآنجاشروع کردیا می توان ازسئوالات کوتاه آغازکردتابتدریج مصاحبه شونده تمرکزلازم رابدست آورد.

2-  ساکت وکم حرف بودن بعضی ازازمصاحبه شونده گان

اصولا آدمهای ساکت وکم حرفی هستندواکثراً جوابهائی مثل بله یاخیرمی دهندعلت این مسئله به هردوسوی ارتباط مربوط است ممکن است عدم اطلاع کافی مصاحبه شونده ازموضوع یاطرح سئوالات کلی ومبهم وبی ارتباط بودن سئوالات چنین پاسخ هائی را داشته باشد.

دراین مواقع ضمن آنکه مصاحبه کننده تسلط کافی برموضوع مصاحبه داردلازم است سئوالات رابه گونه ای طرح کندکه مصاحبه شونده مجبوربه پاسخ شود

3-  نگرش نادرست مصاحبه شونده ازمصاحبه کننده :

این اعتقادوجودداردکه برخی ازمصاحبه شونده گان ازمصاحبه کننده تلقی یک ابزارشخصی دارندوازخبرنگارانتظاردارندکه نقش یک ضبط صوت راایفاء کند.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و پنجم دی 1389ساعت 11:27  توسط Ahmadzadeh ebrahim  |